آیا استیبل‌کوین‌ها حساب بانکی شما را نابود خواهند کرد؟ مؤسسه مودی هنوز چنین نمی‌گوید — اما پنج سال آینده را زیر نظر داشته باشید

بانک‌ها در معرض خطر فوری از سوی استیبل‌کوین‌ها نیستند. این خلاصه چیزی است که ابهی سریواستاوا، معاون رئیس گروه اقتصاد دیجیتال سرویس سرمایه‌گذاران مودیز، اخیراً به خبرنگاران گفت. نسخه طولانی‌تر جالب‌تر — و برای هر کسی که یک بانک سنتی را اداره می‌کند، به مراتب ناراحت‌کننده‌تر است.

ارزش بازار استیبل‌کوین‌ها در پایان سال گذشته از 300 میلیارد دلار فراتر رفت که نسبت به سال قبل 49% افزایش داشته است. حجم تسویه حساب‌ها در سال 2025 تقریباً به 9 تریلیون دلار رسید که حدود 87% بیشتر از سال 2024 است. این‌ها ارقام کوچکی نیستند. و با این حال، موضع سریواستاوا این است که تهدید کوتاه‌مدت برای سیستم بانکی محدود است — عمدتاً به این دلیل که قانون‌گذاران ایالات متحده، حداقل در حال حاضر، استیبل‌کوین‌ها را از پرداخت سود (yield) منع کرده‌اند. عدم وجود سود به معنای انگیزه کمتر برای سپرده‌گذاران عادی برای انتقال پول از حساب‌های پس‌انداز به دلار دیجیتال است. این محافظت به بانک‌ها کمی زمان می‌دهد. سوال این است که آیا آنها از این زمان استفاده می‌کنند یا خیر.

ممنوعیت سود، بار سنگینی را به دوش می‌کشد

قانون GENIUS دارندگان غیرفعال استیبل‌کوین را از دریافت سود (yield) بر موجودی خود منع می‌کند، و این ممنوعیت عامل اصلی عدم تحریک هجوم سپرده‌ها توسط استیبل‌کوین‌ها است. اگر دلیلی برای انگیزه برداشت USDC خود برای ایجاد یک صندوق اضطراری خارج از حساب پس‌انداز با سود بالا که اکنون دارید وجود نداشته باشد، به احتمال زیاد آن را در همانجا رها خواهید کرد، همانطور که بانک‌ها می‌دانند. با این حال، این وضعیت می‌تواند تغییر کند.

اوایل سال، برایان موینیهان، رئیس بانک آمریکا هشدار داد که در صورت امکان‌پذیر شدن تولید بهره از حساب‌های پس‌انداز با سود بالا در آینده، تا 6 تریلیون دلار از سپرده‌ها به طور بالقوه می‌توانند به سمت محصولات مرتبط با استیبل‌کوین حرکت کنند. جفریز (Jefferies) یک تحلیل مشابه انجام داد و دریافت که پذیرش استیبل‌کوین می‌تواند در نهایت منجر به کاهش 3% تا 5% در سپرده‌های اصلی بانک‌ها طی پنج سال آینده شود که نتیجه آن کاهش 3% در میانگین درآمد بانک‌ها به دلیل هزینه تامین مالی است. با این حال، نه بانک آمریکا و نه جفریز پیش‌بینی نمی‌کنند که این امر پیامدهای منفی عمده‌ای برای بانک‌ها داشته باشد، با این حال هر دو بانک اذعان دارند که هرچه این روند بیشتر پیشرفت کند، از نظر ریاضی برای بانک‌ها دشوارتر خواهد شد.

استیبل‌کوین‌ها واقعاً برای چه چیزی استفاده می‌شوند

تحلیل مودیز جزئی‌تر می‌شود. سریواستاوا نگفت که استیبل‌کوین‌ها مهم نیستند؛ او گفت که استقرار فعلی آنها بر بانک‌های خرده‌فروشی (retail banks) تأثیر نمی‌گذارد. در حال حاضر، فعالیت‌ها در سطح نهادی (institutional) در حال وقوع است. بانک‌ها از استیبل‌کوین‌های پشتیبانی شده توسط خزانه‌داری (treasury issued backed stablecoins)، مانند سیتی (Citi) و سوسیته ژنرال (SocGen)، برای تسهیل انتقال نقدینگی درون‌روز (intraday liquidity) بین صندوق‌های سرمایه‌گذاری، استخرهای اعتباری و مراکز معاملاتی استفاده می‌کنند. مودیز از JPM Coin جی‌پی مورگان به عنوان نمونه‌ای از نحوه لایه‌بندی توکن‌های سپرده (deposit tokens) بر روی سیستم‌های بانکی فعلی و تسهیل پرداخت‌های برنامه‌پذیر (programmable payments) بدون اخلال در سیستم بانکی اصلی زیرین نام می‌برد. JPM Coin و توکن‌های سپرده به طور کلی با ویژگی‌های جدید و متمایز استیبل‌کوین‌ها مطابقت دارند، که مهمترین آنها توانایی انجام تراکنش‌های همتا به همتا (peer-to-peer) با قابلیت برنامه‌ریزی (programmability) است.

این یک تصویر کاملاً متفاوت از سناریوی خرده‌فروشی فاجعه‌بار است. انتقال پول بین طرفین نهادی (institutional counterparties) در ساعت 3 صبح یکشنبه از طریق استیبل‌کوین‌ها، به هیچ وجه مشابه برداشت وجه توسط مصرف‌کنندگان از یک حساب چیس نیست. دیدگاه مودیز در مورد استیبل‌کوین‌های با پشتوانه فیات (fiat-backed stablecoins) و سپرده‌های توکنیزه (tokenized deposits) این است که آنها به چیزی که مودیز آن را "پول نقد دیجیتال" یا لایه زیرساختی (plumbing layer) سیستم مالی ما می‌نامد، تکامل می‌یابند و نه جایگزینی کامل برای سیستم‌های فعلی ما (حداقل هنوز نه).

مشکل قانون‌گذاری که هیچ کس حل نکرده است

دلیل پایین ماندن تهدید فوری این است که کنگره هنوز در حال انجام وظیفه خود است. قانون CLARITY — یک لایحه جامع در مورد تنظیم بازارهای ارز دیجیتال، شامل تعیین اینکه کدام آژانس‌ها کدام ارائه‌دهندگان استیبل‌کوین‌ها را تنظیم می‌کنند — همچنان در کمیته بانکداری سنا متوقف مانده است. کوین‌بیس (Coinbase) با گروهی از شرکت‌های رمزنگاری دیگر برای مخالفت با نسخه‌های قبلی این لایحه به دو دلیل همکاری کرده است: عدم حمایت‌های قانونی برای توسعه‌دهندگان نرم‌افزار متن‌باز؛ و اعمال ممنوعیت بر توکن‌های سودآور (yield-bearing tokens). این لایحه برای ماه‌ها بین طرفین در حال مذاکره است و پایانی در چشم نیست.

اثر این بن‌بست این است که عدم قطعیت نظارتی (regulatory uncertainty) طولانی‌تر از آنچه هر دو طرف تمایل دارند، ادامه می‌یابد. بانک‌ها تحت رقابت نظارتی از سوی شرکت‌های رمزنگاری قرار نمی‌گیرند، در حالی که این شرکت‌ها در برزخ نظارتی (regulatory limbo) گیر کرده‌اند. شرکت‌های رمزنگاری قادر به توسعه محصولاتی نیستند که کاربران به وضوح می‌خواهند در بازار استفاده کنند. افرادی که از طریق دستگاه‌های موبایل خود به پرداخت‌های فرامرزی ارزان‌تر/سریع‌تر دسترسی دارند، در وضعیت انتظار باقی می‌مانند. وضعیت کنونی این دو طرف پایدار نیست.

خطراتی که به اندازه کافی مورد توجه قرار نمی‌گیرند

مودیز زنگ خطر نهایی را برای بانکداری در معرض خطر به صدا در نخواهد آورد. آنها می‌نویسند: "تعدادی از اتفاقات ممکن وجود دارد که می‌توانیم تصور کنیم با رشد سیستم استیبل‌کوین‌ها به مشکل برمی‌خوریم": باگ‌های قرارداد هوشمند (Smart contract bugs)؛ خرابی اوراکل‌ها (Oracle failures)؛ تهدیدات سایبری برای نهادهای نگهدارنده (custodian entities)؛ و تکه‌تکه شدن سیستم در شبکه‌های بلاک‌چین رقیب.

این موارد می‌توانند در بازارهای بزرگتر و با ارزش‌تر رخ دهند؛ بنابراین، با افزایش سطح فعالیت تراکنش‌ها بر روی زیرساخت استیبل‌کوین در آینده، ریسک کلی شکست برای هر یک از این نتایج بسیار بالاتر خواهد بود.

انتشار متدولوژی رسمی رتبه‌بندی استیبل‌کوین توسط مودیز در مارس 2026 نیز اهمیت دارد: این متدولوژی تنها برای استیبل‌کوین‌های کاملاً وثیقه‌گذاری شده (fully collateralized) اعمال می‌شود که تعدادی از الزامات دقیق را برآورده می‌کنند، از جمله داشتن ذخایری که از ترازنامه صادرکننده (issuer's balance sheet) جدا هستند. استیبل‌کوین‌های الگوریتمی (Algorithmic stablecoins)، که از زمان آغاز به کار خود در سال 2022 شاهد شکست‌های عظیمی بوده‌اند، متدولوژی رتبه‌بندی ندارند و بنابراین بر اساس متدولوژی مودیز به عنوان گزینه‌هایی برای سرمایه‌گذاران گنجانده نمی‌شوند.

بنابراین، حذف استیبل‌کوین‌های الگوریتمی نشان می‌دهد که آنها نمی‌توانند به طور قابل اعتمادی توسط مودیز رتبه‌بندی یا از نظر ریسک اندازه‌گیری شوند؛ از این رو مودیز معتقد نیست که آنها ابزارهای ارزشمندی برای گنجاندن در سرمایه‌گذاری‌ها باشند.

سوال پنج ساله

تحلیلگرانی که استدلال می‌کنند استیبل‌کوین‌ها "تهدید فوری نیستند" هنوز نگفته‌اند که استیبل‌کوین‌ها در بلندمدت هیچ خطری برای بانک‌ها ندارند. بر اساس تحقیقات جفریز، تعجب‌آور نخواهد بود اگر بازار استیبل‌کوین‌ها طی پنج سال آینده به حدود 800 میلیارد تا 1.15 تریلیون دلار برسد؛ در این سطح، چه محدودیت‌های سود (yield restrictions) اعمال شود و چه نشود، واضح خواهد بود که تامین مالی سنتی از طریق سپرده‌ها با رقابت به شدت فزاینده‌ای روبرو خواهد شد.

بانک‌هایی که از این چند سال عدم قطعیت نظارتی برای ساخت محصولات پرداخت توکنیزه خود، مانند آنچه جی‌پی مورگان انجام داده، استفاده کرده‌اند، در نهایت باید نسبت به بانک‌هایی که تصور می‌کردند توقف در کسب تاییدیه دولتی برای محصولات مبتنی بر استیبل‌کوین برای همیشه ادامه خواهد داشت، مزیت داشته باشند.

اظهارات سریواستاوا بسیار منطقی و سنجیده بود (همانطور که از یک تحلیلگر در مودیز انتظار می‌رود). اگر بین سطور گفته‌های او را بخوانید، آنها آنقدرها هم مثبت نیستند که از عناوین گزارش شرکتش پیداست. او از اصطلاح "کوتاه‌مدت" برای تعیین یک بازه زمانی استفاده می‌کند. این یک وضعیت دائمی نیست. بازار استیبل‌کوین به سرعت در حال رشد است؛ مشارکت نهادی در بازار استیبل‌کوین اکنون قابل توجه است؛ و قوانینی که از ایمنی سپرده‌های خرده‌فروشی محافظت می‌کنند، می‌توانند به راحتی تغییر کنند. بنابراین، بانک‌ها یک بازه زمانی دارند. سوالی که باید صادقانه پرسیده شود این است که آیا بانک‌ها این دوره زمانی را به عنوان یک بازه زمانی شناخته‌اند؟